Somali news

Wasiirka Arrimaha Dibadda Somaliland: “Waxaannu dhisnay Distoor Calmaani ah”- BBC World, The World Today, 19^th Aug. 2006

Madaxweynaha Somaliland: “Waxaannu hirgelinney Dimoqraaddiyad calmaani ah”, The Daily Telegraph, Friday 27^th Oct. 2006.

01/12/06 ayaa suldaanka laga afduubay gurigiisa magaalada Burco oo loo taxaabay xabsi ku yaalla Mandheera. Suldaan Cismaan Suldaan Cali waxa lala qabtay oo isna xidhan Maxamed Faarax Aadan oo ka mid ahaa shir guddoonkii kulan Burco ka dhacay 30/11/06, shirkaas oo lagu guddoomiyey in Habar Yoonis ku maaraynayso arrimaha gudaheeda degaan ahaan ku dhaqanka shareecada islaamka, waxana shirku dawladda Somaliland iyo tolalka kale ee ay walaalaha yihiinba ugu baaqay ku dhaqanka shareecada islaamka.

Aan idhaahdo Somaliland halis bay daaqaysaa. Waxa cagta lagu hayaa waddaddii burburka. Jarkii hoogga ayaa maalinba maalinta ka dambaysa lagu sii durkayaa. Kelitalisnimadu waa hooyada halaagga. Car juuq dheh iyo ku tumashada xuquuqda, milgaha iyo haybadda waddanigu waa astaantii ifafaalayaasha baaba’a qanuunka iyo kala dambaynta. Haddii distoorka iyo xeerarkiisu ay ka dul kici waayaan oo ku dul abaarsadaan waraaqaha ay ku qoran yihiin, haddii madaxda qaranka iyo hay’adaha dawladdu u dhaqamaan sidii ay doonaan oo lagu gabbood falo xilkasnimo oo dhan iyo mas’uuliyaddiiba, waxa lunta kalsooni oo dhan, waxana si fudud u suula sifooyinkii dawladnimo oo dhan.

Dawladda maantu waxqabad la’aanteeda, curyaannimadeeda, indha la’aanteeda iyo musuqeeda, waxa ay ku darsatay dad cunnimadan ay la soo baxday iyo foolxumooyinkan ku xidhiidhsan caqiidada iyo diinta ummadda ee si kasta cagta hoosteeda loo gelinayo ee loogu tumanayo.

Sannad in ka badan ayaa laga joogaa markii lixda culimada ah ee argagixisada lagu eedeeyey loo taxaabay xabsiga Hargeysa, culimadaas oo aan ilaa haddeerto wax xukun ahi aanu ku dhicin oo lagu soo caddayn kari waayey wax dembi ah oo ay ka galeen dalka iyo dadka Somaliland. Sida laga warqabana culimadaas waxa lagula kacay jidh dil fool xun oo qaarkood la caddaynayo in dhaawacyo ka soo gaadheen. Culimadaas Hargeysa ku xidhan waxa ka mid Sh. Maxamed Sh. Ismaaciil Sh. Xasan oo beri dhoweyd la faafiyey muuqaallo fool xun (Jidh dil ah) oo lagaga duubay sheekha cajalad video ah, arrintaas oo dawladda Somaliland ku guuldarraysatay iska dulqaadkeeda, ka dib markii ay u saari kari waydey guddi madax bannaan oo ammuurtaas meel cayiman ku tiirisa! Culimada xidh xidhani waxa ay kala yihiin:

Sheekh Maxamed Sheekh ismaaciil
Sheekh Axmed-kayse Cali Xuseen
Sheekh Maxamed Maxamuud Nuur
Sheekh Muuse Cali yuusuf
Sheekh C/laahi Maxamed Axmed
Sheekh Maxamed Ibraahim Axmed

Suldaan Cismaan Suldaan Cali Madar iyo Maxamed Faarax Aadan ayaa iyana maanta u godobaysan diinta islaamka. Dembiga lagu haystaa ee xabsiga loogu garbaduubayaa wax kale ma aha ee waa keliya in ay ku baaqeen in lagu dhaqmo shareecada islaamka, ka dib markii ay go’aansadeen in ay degaanka qoyskooda ka hirgelinayaan shareecada islaamka iyo ku dhaqankeeda.

Waa ayaan darro in arrintaas oo kale cidba loo xidhaa, waana ayaan darro kale in madax dhaqameed, weliba suldaan beel dhan lagaga xayuubiyaa sharaftii iyo haybaddii uu lahaa. Runtii waa gef iyo xumo xurmo la’aaneed oo loo gaystey Somaliland oo dhan madax dhaqameedyadeeda, salaadiinteeda, ehlul sharafkeeda iyo shacabkeeda. Waa xaq darro ay tahay in laga wada oogsado oo la diido fulinteeda iyo sii socoshadeeda, waana mash-qac la ruubay dadnimadeenna oo haddii aynu haddeer ka diiri wayno, hadhowto inagu noqon doona waran afdhuuban oo fallaadho sumaysan jiidanaya!

In dawladdeennu diinta iyo damiirkeenna islaamiga ah la dagaallantaa la yaab ma leh, ha yeeshee waxa yaab leh in aynu hoos u hoganno oo ugu dul qaadanno qorshayaasha lagu fogaynayo soo dhowaynta hirgelinta iyo ku shaqanka shareecada islaamka oo dastuurkeennu oggol yahay. Dawladdeennu ma aha xilkas, mas’uuliyiinteeduna waxa ay la ambadeen xilkaas. Sinaba macquul uma aha in arrintan Suldaan Cismaan Suldaan Cali loo xidhaa. Haddii ay dawladda Somaliland xilkas tahay waxa loo yeedhi lahaa suldaanka oo lagu qancin lahaa ilaalinta iyo kala xadaynta awoodda fulinta ama xukunka dawladda iyo maamulka hoose ee tolalku gudahooda kaga dhaqmaan. Ha yeeshee xadhiggu waa xilkasnimo darro iyo meel-ka-dhac weyn.

Dawladdeenna iyo ku dhaqanka shareecada islaamku waxa ay kala fadhiyaan “cirka iyo dhulka”, taas baana keenaysa in ay ka didaan sidii adhi weere arkay dareen kasta oo dhadhan diimeed leh. Shareecada islaamku ma burburinayso Somaliland ee waxa duminaysa siyaasadda dawladda maanta ee xaalad abuurka ah, dawladdan ku faanta diin laawennimada; diin la’aan ta ama calmaannimada.

Madaxweynaha iyo wasiirkeenna arrimaha dibaddu waxay labaduba dunida u caddeeyeen in ay ku naalloonayaan hirgelinta dawlad calmaani ah; dawlad aan diin wax shuqul ah ku lahayn; dawlad diinlaawennimo ku dhaqanta! 19/08/2006 ayaa wasiirka arrimaha dibaddu arrintaas u xaqiijiyey barnaamijka afka ingriiska ku baxa ee BBC-da ee loo yaqaan The World Today. Madaxweynaheennuna waxa uu arrintaas mid la mid ah ku sheegay wargeyska The Daily Telegraph cadadkiisii soo baxay Jimcihii, 27-kii bisha Okt. 2006.

Xadhiga Suldaan Cismaan Suldaan Cali iyo xoghayntiisu waa baaddil xaq darro ah, waana in xukuumadda cadaadis lagu wada saaraa sii dayntooda, waana in dawladdeenna la baraa in xadhigga xaq darrada ahi ka mid yahay waxyaalihii ummaddani ka dagaallantay ee kumannaanku ku naf waayeen, kumannaanka kale ku naafoobeen, kumannaankuna ku maal beeleen ee ku burbureen. Somaliland ma aha quraarad daleel saaran oo dhagaxna hoos yaallo oo iska soo dhacaysa, iskana burburaysa. Suldaan Cismaan Suldaan Cali iyo beeshiisuba waxa ay ka mid yihiin hormuudkii u halgan iyo hawlba galay Somaliland iyo dib u yagleelkeeda, maantana ma ay samayn wax hagardaamo ah iyo waxyeellayn ku qumman qarannimada Somaliland wax sii hagaajinaya mooyaane.

Waa in la sii daayaa Suldaanka iyo inta xaq darrada ugu hoyata eek u xidhan jeelasha waddankeenna dhammaantood, iyada oo maskaxkamad deg deg ahna la horkeenayo dadka dembiyada lagu eedaynayo, gaar ahaan culimada lagu silic dilyeynayo xabsiyadeenna.

Qalinkii Maxamed Baashe X. Xasan
mohamedbashe@hotmail.com

 

XASUUQ